Tradycje polowań

ŚWIĘTY HUBERT –PATRON MYŚLIWYCH I JEŹDŹCÓW

Legendy i fakty

 

Dawno temu nasi przodkowie obrali sobie świętego Huberta, jako opiekuna myśliwych i patrona łowów. Św. Hubert urodził się w 657 roku w ówczesnej Belgii (Walonia, Flandria), służył na dworze króla Pepina. Tu poznał łowy i poślubił córkę Pepina z Heristal. Zaledwie kilka lat trwało zgodne i szczęśliwe życie książęcych małżonków. Księżna wyjeżdża do umierającej matki , królowej Barthildy. Osamotniony Hubert w towarzystwie hulaszczych rycerzy dworu ugania się od świtu do nocy po kniei gor Ardeńskich. Uprawiając łowy bez opamiętania, otoczony ogarami, gania konno za chmarą jeleni, sprawiając istną rzeź wśród zwierzyny. Młody łowca , hulaka według przekazu przybywa pewnego dnia do lasu, aby polować. Kiedy ściga wspaniałego jelenia, zwierzę nagle zatrzymuje się i odwraca do niego. Zdumiony Hubert widzi krzyż pomiędzy wieńcem , suknia o migotliwej białości jest otoczona aureolą blasku. W momencie , kiedy jeleń się odwraca, psy i konie natychmiast się zatrzymują. Hubert zsiada z konia i przyklęka , słyszy głos mówiący: „Hubercie, jeśli nie zwrócisz się do Pana i nie będziesz wieść świętego życia, już wkrótce stoczysz się aż do piekła.” Hubert pada na twarz i woła: „Panie, co mam czynić?”. Po tym zdarzeniu Hubert wyrusza do Mastricht, gdzie Lambert jest wówczas biskupem. W niedługim czasie po tym spotkaniu Hubert przestaje polować, porzuca uciechy tego świata i oddaje się służbie Bogu. Rezygnuje ze wszystkich honorów i stopnia wojskowego, zrzeka się przysługującemu mu z racji pierworództwa prawa do księstwa Akwitanii na korzyść młodszego brata Eudona. Rozdawszy ubogim cały swój majątek osobisty, rozpoczyna przygotowania do kapłaństwa. Wstępuje do klasztoru około 700 roku. Papież Sergiusz I wyświęca go na biskupa. Umiera 30  maja 727 roku mając 70 lat. Pochowany zostaje w tamtejszej katedrze. Umierał opromieniony sławą położenie zasług dla wiary. Jak głosi legenda, kiedy po 16 latach odkryto jego grób, znaleziono ciało i szaty nietknięte rozkładem. Ciało jego przeniesiono 3 listopada 743 roku do Andage. Po 100-tu latach od śmierci został kanonizowany i ogłoszony świętym. Miejscowość Andage w 825 roku otrzymała nową nazwę : Święty Hubert. Dzień ten kościół postanowił poświęcić św. Hubertowi, odtąd patronowi myśliwych. Z upływem czasu legenda o nawróceniu i kult św. Huberta rozszerzają się bardzo szybko po Europie, jego idea zdobywa coraz liczniejsze przestrzenie i zwolenników, również na polskich ziemiach.

KULT ŚW HUBERTA W EUROPIE

Po śmierci Św.Huberta 30 maja727 roku zaczął się szerzyć jego kult, który objął chrześcijańską część Europy. Św.Huberta został patronem myśliwych i jeźdźców. W tradycji ludowej czczony był również , jako patron lunatyków i chorych na epilepsję. Przekazy ustne oraz zapisy staja się religijnymi opowiadaniami, wzbogacającymi duchowo człowieka . Rozgłos o uzdrowieniach, cudach, które miały leczyć chorych ludzi i zwierzęta, rozchodziły się błyskawicznie. Za sprawą cudów, które mu przypisywano do miejscowości gdzie spoczywało jego ciało, ściągały liczne pielgrzymki. Stało się to powodem do szybkiego rozwoju kultu Św.Huberta. Pod jego wezwaniem powstały liczne kościoły, klasztory, Bractwa Świętego Huberta oraz szpitale.

Kolejnymi dowodami, które potwierdzają jego popularność , są kaplice i krzyże przydrożne, które w większości powstają w XVII wieku. Kult  św. Huberta w szczególny sposób został rozpowszechniony w miejscowości Saint Hubert w wieku XIII i XIV.

W Polsce kult ten pielęgnowały środowiska rycerskie i dworskie uprawiające myślistwo. Znalazł on swoich wyznawców na początku XV wieku. Świadczy o tym istnienie bractwa religijnego pod jego wezwaniem, które miało swoją siedzibę w Chełmży. W Polsce przyjęto zachodnioeuropejskie formy kultu takie jak : msze święte wotywne, błogosławieństwo sprzętu myśliwskiego, broni, zwierzyny itd. Umocnienie kultu nastąpiło  w epoce saskiej za Augusta II jak i Augusta III, którzy byli zapalonymi myśliwymi. Okres ten wniósł do kultury i obrzędowości myśliwskiej obyczaj rozpoczęcia z dniem 3 listopada dużych polowań jesienno-zimowych. Weszły również na trwałe tradycje mszy świętej hubertowskiej. Na ziemiach polskich mamy bardzo wiele dowodów związanych ze świętem , np. poroża z krzyżem umieszczone na znaczkach , medalach, sztandarach, czasopismach łowieckich itp. Kult św. Huberta uwidoczniony jest również w ikonografii.

Najczęściej spotykane są dwa typy ilustracji. Pierwszy: Hubert jako biskup w szatach pontyfikalnych z ogólnymi atrybutami oraz z jeleniem z krzyżem między wieńcem, a także z rogiem myśliwskim i kluczem. Drugi sposób pokazuje myśliwego z mieczem lub szpadą klęczącego i wpatrującego się w krzyż na wieńcu. Myśliwi swemu patronowi budowali kaplice, kapliczki leśne i kościoły. Niektóre warto wymienić choćby dlatego że znajdują się w Polsce: jedna z nich to zabytkowa kaplica w Rzeszowie- Miłocinie, wybudowana w latach 1741-1745, którą ufundował właściciel Rzeszowa- książę Jerzy Lubomirski. Oprócz tej zabytkowej kaplicy wybudowany został nowy kościół pod tym samym wezwaniem w 2000roku. Druga parafia w Polsce pod wezwaniem św. Huberta znajduje się w Zalesiu Górnym koło Warszawy, w kościele tym znajduje się wiele zabytków. Tu 3 listopada 1996 roku odsłonięto i poświęcono pomnik Św.Huberta, który został wykonany z brązu. Kult świętego znany jest również w diecezji chełmińskiej. W XVIII wieku przybudowano kaplicę Św.Huberta do kościoła św. Mikołaja w Popowie Biskupim, w którym jest umieszczony obraz św. Huberta z XVII wieku. Warto wspomnieć również o innych miejscach w Polsce, które są znakami czci świętego. Są to kaplice- kapliczki: w Boleszynie koło Lidzbarka , w Chorzowie koło Gryfina, w Głowaczówku w Istebnej, w Leoncinie, w Okoninach Polskich, w Urzędówku, w Łącku oraz wielu innych znajdujących się w lasach oraz przy drogach, a którymi opiekunami są koła myśliwskie. W ostatnich latach przybywa ich coraz więcej.

Legenda jelenia niosącego krzyż promieniejący, posiada dla współczesnego myśliwego pewną siłe wymowy, skłania do refleksji o zaniku piękna przyrody. Święty Hubert jest dla nas wzorem do naśladowania . jesteśmy odpowiedzialni za dziką zwierzynę i jej kondycję.

Niech słowa Witolda Sikorskiego w wezwaniu o modlitwę pozwolą nam ufnie patrzeć na swojego patrona , proszą go pokornie o błogosławieństwo i łaski na dalsze nasze życie.

„Wydała cię święty Hubercie daleka zachodnia kraina- ziemia ardeńska. Tam zostałeś wyniesiony na ołtarze, tam stałeś się patronem myśliwych. Wielka jest Twoja rola i wielkie zasługi. Dziesiątki pokoleń czyni kult Twojej osoby, spełnia misterium myślistwa tak trudne do zdefiniowania, a jednocześnie tak  oczywiste dla człowieka złączonego z przyrodą i podlegającego jej prawom. Twoja idea okrążająca ogromne przestrzenie ziemskiego globu, zawędrowała i na słowiańskie ziemie. Zawitałeś nad Wisłę . Przyjęto Cię tu z wiarą i poszanowaniem. Stałeś się postacią złączoną z naszą knieją i łowami. Wierzymy, że dzięki Tobie stajemy się lepsi, przeto z przekonaniem kultywujemy Twoją postać i Twoją tradycję. Niech polska knieja wiecznie szumi na Twoją chwałę, a głos myśliwskich rogów wzywa wierną brać do służby Tobie”